ब्रम्हाळा तलाव: ठाण्याचा अनमोल ठेवा
ब्रम्हाळा तलाव: ठाण्याचा अनमोल ठेवा
ठाणे हे तलावांचे शहर. या शहराच्या सौंदर्यात भर घालणारे अनेक तलाव इथे आहेत. त्यातीलच एक जुना आणि महत्त्वाचा तलाव म्हणजे 'ब्रम्हाळा तलाव'. या तलावाचा इतिहास आणि त्याची आजची स्थिती, हा नक्कीच एक महत्त्वाचा विषय आहे.
वैभवशाली इतिहास
ब्रम्हाळा तलावाचा इतिहास खूप जुना आहे. एकेकाळी हा परिसर म्हणजे शांततेचे माहेरघर होते. ब्रह्माळा तलाव हा ठाणे शहराच्या उथळसर विभागातील कोल्हे पाडा–मनोरा पाडा परिसरात, कल्याण रोडपासून लागून असलेला एक शांत, निसर्गरम्य तलाव आहे.
स्वच्छ पाणी: पूर्वी या तलावाचे पाणी इतके स्वच्छ होते की, लोक ते पिण्यासाठी वापरत असत.
निसर्गाचा सहवास: तलावाच्या काठावर हिरवीगार झाडी होती. पक्ष्यांचा किलबिलाट आणि थंडगार हवा, यामुळे तिथे गेल्यावर मनाला वेगळीच शांतता मिळायची.
श्रद्धेचे स्थान: तलावाच्या परिसरात प्राचीन मंदिरे आहेत. त्यामुळे या जागेला एक धार्मिक आणि पवित्र वलय प्राप्त झाले होते. सण-समारंभात या तलावाचे महत्त्व मोठे होते.
थोडक्यात सांगायचे तर, ब्रम्हाळा तलाव हा ठाणेकरांसाठी केवळ पाण्याचा साठा नव्हता, तर तो त्यांच्या संस्कृतीचा आणि दैनंदिन जीवनाचा एक भाग होता.
आजचे वास्तव
काळ बदलला, शहर वाढले आणि त्यासोबतच या सुंदर तलावाचे नशीबही बदलले. विकासाच्या वेगात आपण निसर्गाकडे कसे दुर्लक्ष करतो, याचे ब्रम्हाळा तलाव हे एक उदाहरण बनले आहे.
१. सिमेंटचे जंगल: तलावाच्या आजूबाजूला आज उंचच उंच इमारती उभ्या राहिल्या आहेत. मोकळी हवा आणि सूर्यप्रकाश जणू इमारतींच्या गर्दीत हरवला आहे. तलावाचा 'श्वास' यामुळे कोंडला गेला आहे.
२. प्रदूषणाचा विळखा: एकेकाळी ज्याचे पाणी आपण पीत होतो, त्या पाण्यात आज सांडपाणी मिसळले जात आहे. निर्माल्याच्या पिशव्या, प्लॅस्टिकचा कचरा आणि बाटल्या तलावाच्या काठावर किंवा पाण्यात तरंगताना दिसतात. यामुळे पाणी गढूळ आणि दुर्गंधीयुक्त झाले आहे.
३. जलपर्णीचे संकट: अनेकदा तलावाच्या पृष्ठभागावर हिरव्या जलपर्णीचे साम्राज्य पसरलेले दिसते. यामुळे पाण्यातील मासे आणि इतर जलचरांना जगणे कठीण होते. तलावाचे नैसर्गिक सौंदर्य या वनस्पतीमुळे झाकले जाते.
४. अतिक्रमणे: तलावाच्या सुशोभीकरणाचे प्रयत्न नक्कीच झाले, जॉगिंग ट्रॅक बनले, पण तरीही तलावाचे मूळ क्षेत्रफळ कुठेतरी आकुंचन पावल्यासारखे वाटते. मानवी हस्तक्षेपामुळे तलावाचे नैसर्गिक रूप हरवत चालले आहे.
एक साद
ब्रम्हाळा तलाव हा केवळ एक पाण्याचा साठा नाही, तर तो ठाण्याचा ऐतिहासिक वारसा आहे. ठाणे महापालिकेने सुशोभीकरणाचे काम हाती घेतले आहे, पण केवळ प्रशासनावर अवलंबून राहून चालणार नाही. या तलावाचे वैभव पुन्हा मिळवून देण्यासाठी ठाणेकर म्हणून आपलीही जबाबदारी मोठी आहे.
तलावात कचरा न टाकणे. पाण्याचे प्रदूषण रोखणे. तलावाच्या परिसराची स्वच्छता राखणे.
जर आपण आताच जागे झालो नाही, तर पुढच्या पिढीला हा इतिहास फक्त चित्रात किंवा गोष्टींमध्येच पाहायला मिळेल. चला, आपल्या शहराचा हा 'अनमोल ठेवा' जपूया आणि त्याला पुन्हा एकदा श्वास देऊया!
